Cùng với việc nâng cao chất lượng giáo dục thì việc giữ vở sạch, viết chữ đẹp là nhiệm vụ, là việc làm thường xuyên ở tiểu học. Viết đúng, viết nhanh, viết đẹp sẽ tạo điều kiện giúp các em học tập tốt. Đồng thời cũng góp phần giáo dục nhân cách cho các em. Như vậy phong trào “ Giữ vở sạch, viết chữ đẹp” vừa là mục đích, vừa là phương tiện của quá trình giáo dục toàn diện cho học sinh.

     Qua điều tra cơ bản về chữ viết của học sinh khối 4 nói chung và lớp tôi nói riêng. Tôi nhận thấy thực trạng về chữ viết của học sinh như sau:

- Đa số các em đã nắm được quy trình viết, về cơ bản các em đã viết đúng các mẫu chữ cái để ghi âm, vần, tiếng và đảm bảo đúng cỡ quy định.

- Phần lớn các em đã nắm chắc luật chính tả và viết đúng chính tả.

- Khi viết nhiều em đã thể hiện được tính thẩm mỹ, biết cách trình bày bài viết theo yêu cầu thể loại.

- Tốc độ viết đã đạt yêu cầu quy định.

    Song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại một bộ phận không nhỏ học sinh viết chữ chưa đúng mẫu. Các chữ cái để ghi âm, vần, tiếng viết không đúng cỡ chữ như: độ cao, độ rộng, khoảng cách giữa các con chữ và các chữ cái thường quá hẹp hoặc quá rộng, viết thiếu nét móc, nét khuyết bị gãy, các nét chữ, con chữ chưa đều, sự kết hợp các con chữ chưa hài hoà, mềm mại, chữ viết chưa liền nét,.v.v...

   Một số em còn viết sai lỗi chính tả, chưa biết trình bày một bài viết vừa đảm bảo tính khoa học, vừa thể hiện tính thẩm mỹ.

     Sau khi tìm hiểu tôi được biết những tồn tại về chữ viết như đã nêu trên do nhiều nguyên nhân như:

 -  Học sinh mắc lỗi chính tả do phát âm chưa chuẩn, chưa nắm chắc luật chính tả.

 - Để hoàn thành một khối lượng kiến thức bài học, bài tập ngày càng nhiều các em phải tăng tốc độ viết trong giờ học nên chữ viết không được nắn nót, không đúng quy cách, kích cỡ; khoảng cách giữa các chữ không đều, hiện tượng viết sai chữ, thiếu nét, thừa nét ... diễn ra thường xuyên.

- Một số em do cách cầm bút, cách ngồi viết, để vở chưa khoa học dẫn đến việc chữ chưa đẹp. v. v ...

- Phần lớn những em viết chữ chưa đẹp là những em học sinh trung bình song cũng có em là học sinh khá - học sinh giỏi. Bài làm kiểm tra kiến thức của các em khá chắc chắn nhưng ít được điểm tối đa vì lý do chữ viết, trình bày cẩu thả.

     Trước tình hình như vậy để giúp học sinh lớp 4 rèn chữ đẹp và duy trì phong trào “ Giữ vở sạch, viết chữ đẹp” tôi đã thực hiện một số biện pháp và việc làm sau: 

1.      Giáo viên phải gương mẫu, chữ viết mẫu mực để học sinh noi theo.

    Hàng ngày lên lớp, tôi luôn tự nhắc mình phải viết chữ đúng mẫu, đẹp và trình bày bảng khoa học. Ngoài ra tôi còn luyện chữ và cho các em xem vở luyện chữ của mình nhằm nhắc nhở các em cần thường xuyên rèn luyện. Việc làm này có tác dụng rõ rệt với các em. Các em bắt chước nét chữ của cô, viết cẩn thận giống như cô. Khi chấm bài, chữa lỗi, nhận xét vào vở của các em cần viết cẩn thận ngoài nhận xét kiến thức còn nhận xét ngắn gọn thể hiện sự biểu dương hay góp ý, yêu cầu về chữ viết để học sinh rút kinh nghiệm.

2. Bồi dưỡng lòng say mê và tinh thần quyết tâm rèn chữ viết

    Tôi luôn có suy nghĩ bất cứ việc gì nếu có lòng say mê thì việc thực hiện mới có kết quả cao. Để bồi dưỡng lòng say mê và tinh thần quyết tâm rèn luyện chữ viết cho học sinh. Tôi thường kể cho các em nghe gương rèn luyện chữ của ông Cao Bá Quát ngày xưa; gương rèn chữ của các học sinh năm trước; gương rèn chữ của các bạn học sinh đạt giải cao trong các kỳ thi chữ viết. Cho các em xem vở luyện chữ của cô và những học sinh tiêu biểu. Qua những mẫu chuyện, qua thực tế được nhìn những trang vở trước và sau khi rèn chữ của cô, của bạn để các em thêm tin tưởng và quyết tâm say mê rèn luyện.

3. Luyện viết các kiểu chữ:

      Như chúng ta đều biết, luyện chữ viết cho học sinh lớp 4 không còn là thời gian tập viết các nét cơ bản như lớp 1 mà là nhằm khắc phục những khiếm khuyết còn tồn tại về chữ viết để các em viết đúng, đẹp và hoàn thiện hơn. Nếu cùng một lúc đòi hỏi các em viết đúng và đẹp ngay là điều không thực tế, khó có thể thực hiện được. Chữ viết của các em rất đa dạng, tôi phân ra các loại chữ khác nhau; kế hoạch rèn chữ cho từng đối tượng được đặt ra cụ thể:

    Trước hết tôi yêu cầu các em luyện viết đúng bảng chữ cái theo mẫu viết thường. Viết loại chữ nào đúng mẫu mới chuyển sang luyện các chữ khác: Nếu viết đúng, đẹp tất cả các chữ cái em dễ dàng viết đúng và đẹp hơn.

    Muốn vậy tôi phân hệ thống chữ cái viết thường ra nhóm các chữ cái đồng dạng.

- Nhóm 1: Nhóm các chữ cái có nét  cơ bản là nét cong : e, o, ô, ơ, e, ê, x.

 Nhóm 2: Nhóm các chữ cái có nét cơ bản là nét cong phối hợp với nét móc và nét thẳng: a, ă, â, d, đ, g.

- Nhóm 3: Nhóm các chữ cái có các nét cơ bản là nét móc: i, u, ư, p, n, m.

- Nhóm 4: Nhóm các chữ cái có nét cơ bản là nét khuyết ( hoặc nét cong phối hợp với nét móc): l, h, k, b, y, g.

- Nhóm 5: Nhóm các chữ cái có nét móc phối hợp với nét cong: r, s, v

     Khi đã xác định điểm yếu về chữ viết của học sinh trong lớp tôi phân loại chữ viết thành các nhóm để rèn luyện dứt điểm.

Ví dụ: Những em  chữ viết thiếu nét móc, tôi cho các luyện viết các nét móc ngược, móc xuôi và móc hai đầu qua viết các chữ cái thuộc nhóm 3, 5.

Những em viết các chữ: h, l, g ... bị gãy giữa thân tôi hướng dẫn các em luyện chữ theo nhóm 4. v.v ....

Mỗi nhóm chữ các em được luyện viết nhiều lần vào một quyển vở ô ly. Hàng ngày tôi trực tiếp kiểm tra, đối chiếu, nhận xét để các em rút kinh nghiệm.

Khi các em đã viết đúng các nét cơ bản và đúng mẫu. Tôi hướng dẫn các em viết liền nét để các em viết nhanh hơn.

Song song với việc luyện viết chữ thường tôi hướng dẫn các em viết chữ hoa sao cho đúng, đẹp (bằng cách chia nhóm chữ tương tự cấu tạo nét giống nhau).

Trong quá trình luyện chữ các em còn được luyện viết mẫu chữ nâng cao trong vở luyện viết chữ đẹp. Mới đầu đa số các em viết chưa đúng, chưa đẹp nhưng sau khi được cô hướng dẫn, các em viết cẩn thận, nắn nót nên dần dần đã tiến bộ. Tôi gợi ý, hướng dẫn học sinh viết chữ nghiêng vào vở ô ly vì viết nghiêng dễ kéo nét thẳng, viết nhanh và chữ mềm mại hơn.

Khi học sinh đã viết đẹp tôi hướng dẫn cách viết có nét thanh nét đậm.

Với những em viết sai lỗi chính tả tôi tìm tòi và hướng dẫn tỉ mĩ về luật chính tả ...

4. Tập tư thế ngồi viết, kỹ thuật viết:

Để Học sinh viết đẹp tôi còn hướng dẫn các em tư thế ngồi viết đúng: lưng thẳng, đầu cúi, mắt cách vở khoảng 25 - 30 cm, ngực không tì vào cạnh bàn, hai chân để thoải mái ...

Hướng dẫn các em cách cầm bút, để vở, kỹ thuật viết như: lia bút, điểm đặt bút, điểm dừng bút, cách đánh dấu thanh, viết liền mạch ...

5. Có ý thức giữ gìn vở sạch đẹp:

   Song song với việc luyện chữ. Hàng ngày, tôi còn dạy cho các em biết tiết kiệm giấy, giữ vở sạch đẹp. Việc làm này sẽ giúp các em  cẩn thận hơn trong việc rèn  chữ và giữ vở không bị xộc xệch do không bị xé vì viết chữ cẩu thả. Hướng dẫn các em sắp xếp vở ngăn nắp để vở khỏi bị quăn góc và nhàu nát. Mùa hè, tay thường đổ mồ hôi khi viết có giấy kê để khỏi bị nhoè. Tập cho các em tính cẩn thận trong khi viết. Hàng ngày tuyên dương những em viết có tiến bộ, tăng cường chấm chữa để động viên các em  kịp thời. Không những hướng dẫn các em viết đẹp ở vở mà còn viết đẹp ở bảng. Mỗi khi học sinh lên bảng bài tập tôi đều nhận xét thêm về chữ viết và cách trình bày.

6. Trình bày bài viết đúng thể loại:

    Ngoài những việc làm trên tôi còn hướng dẫn các em cách trình bày một bài viết sao cho cân đối, hợp lý, đúng thể loại, phù hợp với trang viết. Hướng dẫn các em viết thêm mẫu chữ sáng tạo để các em viết đẹp hơn. Dần dần đa số các em đã biết trình bày một bài viết khoa học và có tính thẩm mỹ.

7. Kết  hợp với phụ huynh học sinh:

     Việc rèn chữ tiến hành ở lớp chưa đủ mà còn phải rèn chữ ở nhà. Mỗi em đều có 3 loại vở rèn chữ ở nhà: vở ô ly, vở tập viết, vở luyện viết chữ đẹp. Có như vậy các em mới có ý thức rèn luyện thường xuyên.

     Ngoài ra để giúp cho việc rèn luyện chữ ở nhà đúng yêu cầu mà cô giáo hướng dẫn. Tôi đã giới thiệu mẫu chữ mà nhà trường đang thực hiện cho phụ huynh để phối hợp giúp đỡ con em mình cho thống nhất. Mỗi em đều có bảng mẫu chữ treo ở góc học tập. Để đạt được chất lượng chữ viết, ngay từ đầu năm học tôi đã hướng dẫn cụ thể cho phụ huynh chuẩn bị những yêu cầu tối thiểu các điều kiện vật chất cho con em như: vở, bút, vở luyện viết ..v.v ... để các em có điều kiện luyện ở nhà. Thông tin kịp thời với phụ huynh những tiến bộ và những biểu hiện xấu của học sinh để phụ huynh giúp đỡ các em.

8. Tham mưu với nhà trường và phụ huynh chuẩn bị tốt các điều kiện về cơ sở vật chất:

Tôi tích cực tham mưu cho nhà trường và phụ huynh có kế hoạch bổ sung tu sửa cơ sở vật chất như bảng lớp, bàn ghế, ánh sáng, nền nhà ... đúng quy cách nhằm giúp cho các em có môi trường học tập tốt để nâng cao chất lượng chữ viết.

9. Xây dựng phong trào thi đua sôi nổi trong học sinh, biết động viên, khuyến khích kịp thời.

Hàng tuần tôi dành thời gian cho các em thi viết và trình bày một bài văn, bài thơ. Có đánh giá, khen thưởng kịp thời.

Việc “ Giữ vở sạch, rèn chữ đẹp” phải thường xuyên liên tục và xuyên suốt trong quá trình dạy học. Các em cần được luyện tập, thực hành nhiều trong các giờ học chính khoá và ngoại khoá.

Giáo viên phải kiên trì, tận tình, mềm dẻo nắm được đặc điểm tâm lý của trẻ để kịp thời uốn nắn, giúp đỡ từng em.

Với những biện pháp và việc làm trên tôi nhận thấy chất lượng chữ viết của các em được nâng cao rõ rệt. Nhiều em không những viết đúng mà còn viết nhanh, viết đẹp. Điều quan trọng là các em đã có ý thức thi đua nhau rèn chữ viết.